Vel\u00e2yet; k\u00fc\u00e7\u00fcklerin ve istisna\u00ee olarak k\u0131s\u0131tl\u0131 ergin \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131, korunmas\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden yeti\u015ftirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla, ana baban\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n ki\u015filiklerinin ve mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131yla, onlar\u0131n temsili konusunda sahip olduklar\u0131 hak, yetki ve \u00f6devler olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Vel\u00e2yet \u00e7ocu\u011fun \u015fah\u0131s varl\u0131\u011f\u0131na, malvarl\u0131\u011f\u0131na ve temsiline ili\u015fkin hak, yetki ve \u00f6devleri kapsar. Ba\u015fka bir deyi\u015fle vel\u00e2yet, \u00e7ift y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr. Yani vel\u00e2yet, \u00e7ocu\u011fun \u015fah\u0131s ve malvarl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ana ve babaya yaln\u0131zca haklar tan\u0131maz, ayn\u0131 zamanda onlara bir tak\u0131m y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler de getirir. \u00c7ocu\u011fun malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00f6netilmesi, kullan\u0131lmas\u0131 ve korunmas\u0131na ili\u015fkin hak, yetki ve \u00f6devler, \u00e7ocu\u011fun malvarl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan vel\u00e2yetin kapsam\u0131na girer. TMK md.352 f.1 h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, ana ve baba, vel\u00e2yetleri devam etti\u011fi s\u00fcrece \u00e7ocu\u011fun mallar\u0131n\u0131 y\u00f6netme hakk\u0131na sahip ve bununla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler; kural olarak hesap ve g\u00fcvence vermezler. Ana ve baba, kusurlar\u0131 sebebiyle vel\u00e2yetleri kald\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a, \u00e7ocu\u011fun mallar\u0131n\u0131 kullanabilirler (TMK md.354). \u00c7ocu\u011fun mallar\u0131n\u0131n gelirler, \u00f6ncelikle \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131na, yeti\u015ftirilmesine ve e\u011fitimine harcan\u0131r. \u00c7ocu\u011fun mallar\u0131n\u0131n gelirleri, hakkaniyete uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde, ailenin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere de harcanabilir. Gelir fazlas\u0131 ise \u00e7ocu\u011fun mallar\u0131na kat\u0131l\u0131r (TMK md.355). \u00c7ocu\u011fun ola\u011fan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi durumlarda ve bu ihtiya\u00e7lar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak \u015fart\u0131yla, \u00e7ocu\u011fa sermaye olarak yap\u0131lan \u00f6demeler, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n giderilmesi i\u00e7in \u00f6denen tazminatlar ve benzeri edimler (ikramiyeler ile sosyal yard\u0131m ve sosyal g\u00fcvenlik kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00f6demeler) \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131 i\u00e7in k\u0131smen kullan\u0131labilir (TMK md.356 f.1). Zorunluluk varsa \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131, yeti\u015ftirilmesi ve e\u011fitimi i\u00e7in h\u00e2kim karar\u0131yla ana ve babaya belirli miktarlarda \u00e7ocu\u011fun di\u011fer mallar\u0131n\u0131 da harcama yetkisi verilebilir (TMK md.356 f.2). Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ana ve baba \u00e7ocu\u011fun serbest mallar\u0131n\u0131 y\u00f6netme ve kullanma hakk\u0131na sahip de\u011fildir. TMK md.357 ve devam\u0131 h\u00fck\u00fcmleri, \u00e7ocu\u011fun serbest mallar\u0131na ili\u015fkindir. \u00c7ocu\u011fun malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00f6netilmesi, ayn\u0131 zamanda \u00e7ocu\u011fun malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 da kapsar. Ana ve baba, \u00e7ocu\u011fun mallar\u0131n\u0131 y\u00f6netmekte her ne sebeple olursa olsun yeterince \u00f6zen g\u00f6stermezlerse h\u00e2kim, mallar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in uygun \u00f6nlemleri al\u0131r; h\u00e2kim, \u00f6zellikle mallar\u0131n y\u00f6netimi konusunda talimat verebilir; belirli zamanlarda verilen bilgi ve hesab\u0131 yeterli g\u00f6rmezse, mallar\u0131n tevdi edilmesine veya g\u00fcvence g\u00f6sterilmesine karar verebilir (TMK md.360). \u00c7ocu\u011fun mallar\u0131n\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015fmesi ba\u015fka bir \u015fekilde \u00f6nlenemiyorsa h\u00e2kim, y\u00f6netimin bir kayy\u0131ma devredilmesine karar verebilir (TMK md.361). Velayet \u00e7ocu\u011fun korunmas\u0131 ve temsil edilmesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f hukuksal haklard\u0131r.
\n\u00c7ocu\u011fun do\u011fru ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi i\u00e7in ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve ho\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fc ortamda yeti\u015ftirilmesi gerekir. Yeti\u015fkin olmayan \u00e7ocuklar\u0131n velayeti anne babaya aittir. Yasal bir neden olmad\u0131k\u00e7a da velayet anne babadan al\u0131nmaz. Anne baban\u0131n evlilikleri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e velayet anne baban\u0131n ikisine aittir. Velayet hakk\u0131, ergin (re\u015fit) olmayan \u00e7ocu\u011fun \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden yeti\u015ftirilmesi, menfaatlerinin korunmas\u0131 ve ki\u015fili\u011finin geli\u015fmesi ad\u0131na anne ve baban\u0131n \u00e7ocu\u011fu \u00fczerinde sahip oldu\u011fu ve taraflar\u0131n \u015fahs\u0131na s\u0131k\u0131 suretle ba\u011fl\u0131 olan bir hakk\u0131 ifade etmektedir. Bu nedenle; velayet hakk\u0131n\u0131n devredilmesi veya bu haktan feragat edilmesi s\u00f6z konusu dahi de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda velayet hakk\u0131, kamu d\u00fczenine ili\u015fkin olup, anne veya baban\u0131n \u00e7ocu\u011fu \u00fczerinde sahip oldu\u011fu hakk\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir yetki ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck te\u015fkil etmektedir. Anne ve baba, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 344. maddesi kapsam\u0131nda, velayetleri \u00e7er\u00e7evesinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n yasal temsilcisi s\u0131fat\u0131n\u0131 haizdir. Anne ya da babadan biri vefat ederse velayet hayatta kalana aittir. Anne baban\u0131n bo\u015fanmas\u0131 durumunda ise hakimin karar\u0131 ile belirlenir. E\u011fer anne baba evli de\u011fillerse \u00e7ocu\u011fun velayeti anneye aittir. Anne bakamayacak durumda ise veya \u00f6lm\u00fc\u015f ise velayet babaya yada mahkeme taraf\u0131ndan belirlenen vasiye verilir. E\u011fer anne baba \u00e7ocu\u011fuyla ilgilenmeyip ona k\u00f6t\u00fc davran\u0131\u015flarda bulunuyorsa, mahkeme karar\u0131 ile \u00e7ocuk bir ailenin yan\u0131na yada bir kuruma yerle\u015ftirilebilinir. Kural olarak velayet hakk\u0131, \u00e7ocu\u011fun erginli\u011fi ile sona erer. Fakat ergin olmas\u0131na ra\u011fmen k\u0131s\u0131tlanan \u00e7ocuk i\u00e7in de velayetin devam\u0131na karar verilebilir. Bununla birlikte, hakimin gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde k\u0131s\u0131tlanan \u00e7ocu\u011fun vesayet alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve bu nedenle kendine bir vasi atanmas\u0131na karar verilebilir. \u201cVelayet\u201d kavram\u0131, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 335 ile 351. maddeleri aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; ergin olmayan \u00e7ocuk, evlilik birli\u011fi devam etti\u011fi s\u00fcrece anne ve babas\u0131n\u0131n velayeti alt\u0131ndad\u0131r ve yasal sebep bulunmad\u0131k\u00e7a velayet anne ve babadan al\u0131namaz.<\/p>\n
Anne- baba veli olmas\u0131 sebebiyle kanunda say\u0131lan \u015fu haklara ve \u00f6devlere sahiptir:
\n\u2022 Ana ve baba, \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m ve e\u011fitimi konusunda onun menfaatini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak gerekli kararlar\u0131 al\u0131r ve uygularlar.
\n\u2022 \u00c7ocuk, ana ve babas\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlemekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\n\u2022 Ana ve baba, olgunlu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde \u00e7ocu\u011fa hayat\u0131n\u0131 d\u00fczenleme olana\u011f\u0131 tan\u0131rlar; \u00f6nemli konularda olabildi\u011fince onun d\u00fc\u015f\u00fcncesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarlar.
\n\u2022 \u00c7ocuk, ana ve babas\u0131n\u0131n r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda evi terk edemez ve yasal sebep olmaks\u0131z\u0131n onlardan al\u0131namaz.
\n\u2022 \u00c7ocu\u011fun ad\u0131n\u0131 ana ve babas\u0131 koyar.
\n\u2022 Ana ve baba, \u00e7ocu\u011fu olanaklar\u0131na g\u00f6re e\u011fitirler ve onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahl\u00e2k\u00ee ve toplumsal geli\u015fimini sa\u011flar ve korurlar.
\n\u2022 Ana ve baba \u00e7ocu\u011fa, \u00f6zellikle bedensel ve zihinsel engelli olanlara, yetenek ve e\u011filimlerine uygun d\u00fc\u015fecek \u00f6l\u00e7\u00fcde, genel ve meslek\u00ee bir e\u011fitim sa\u011flarlar.
\n\u2022 \u00c7ocu\u011fun din\u00ee e\u011fitimini belirleme hakk\u0131 ana ve babaya aittir.( Ergin, dinini se\u00e7mekte \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr.)
\n\u2022 Ana ve baba, vel\u00e2yetleri \u00e7er\u00e7evesinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n yasal temsilcisidirler.
\n\u2022 Vel\u00e2yet alt\u0131ndaki \u00e7ocuk, ay\u0131rt etme g\u00fcc\u00fcne sahip ise ana ve baban\u0131n r\u0131zas\u0131yla aile ad\u0131na hukuk\u00ee i\u015flemler yapabilir; bu i\u015flemlerden dolay\u0131 ana ve baba bor\u00e7 alt\u0131na girer.
\nVelayetin kime verilece\u011fi neye g\u00f6re belirlenir?
\n1.\u00c7ocu\u011fun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 hangi taraf daha iyi koruyabilecekse,
\n2.\u00c7ocuk \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckse ve anne bak\u0131m\u0131na ihtiyac\u0131 varsa (0-4 ya\u015f aras\u0131 gibi)
\n3.\u00c7ocuk hangi tarafa duygusal anlamda daha fazla ba\u011fl\u0131 ise
\n4.\u00c7ocuk hangi tarafta d\u00fczenli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam \u015fartlar\u0131na kavu\u015fabilecekse
\n5.Hangi tarafda karde\u015flerinden ayr\u0131lmayacak ve daha iyi ili\u015fkiler i\u00e7inde olacaksa
\nVelayet verilirken \u00e7ocu\u011fun iste\u011fi \u00f6nemli midir?
\nElbette \u00e7ocu\u011fun velayeti verilirken \u00e7ocu\u011fun d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kiminle kalmak istedi\u011fi \u00f6nemlidir. Zaten mahkemede hakim taraf\u0131ndan kiminle kalmak istedi\u011fi, kimin yan\u0131nda daha mutlu olaca\u011f\u0131 kesinlikle sorulur. Hakim di\u011fer unsurlar\u0131 ve \u00e7ocu\u011fun d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak karar\u0131n\u0131 verir.
\nVelayet Hakk\u0131n\u0131n Kullan\u0131lmas\u0131
\nVelayet hakk\u0131, ki\u015fiye s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hakt\u0131r. Bu sebeple hakk\u0131n devredilmesi veya haktan feragat edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Evlilik devam etti\u011fi s\u00fcrece anne ve baba bu hakk\u0131 birlikte kullan\u0131rlar. Yani, \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m, e\u011fitim, korunma ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131, ki\u015fili\u011fine \u00f6zen g\u00f6sterilmesi, \u00e7ocu\u011fun temsil edilmesi ve mallar\u0131n\u0131n y\u00f6netilmesi hususlar\u0131nda birlikte hareket ederler. Velayetin kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin bir konuda anne ve baban\u0131n anla\u015famamas\u0131 halinde \u00e7ocu\u011fun korunmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler gere\u011fince \u00e7ocu\u011fun yarar\u0131na olan davran\u0131\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekir. Anne ve babalar velayet hakk\u0131 kapsam\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131na \u00f6zenle bakmak ve iyi bir e\u011fitim almalar\u0131 i\u00e7in gereken \u00e7abay\u0131 g\u00f6stermek zorundad\u0131rlar. Anne ve baba olmak baz\u0131 hak ve sorumluluklar\u0131 kapsamakta olup T\u00fcrk Medeni Kanunu ile de bu hak ve sorumluluklar g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. E\u015flerin bo\u015fanmas\u0131 halinde ergin olmayan \u00e7ocu\u011fun hak ve menfaatlerinin korunmas\u0131 amac\u0131 ile velayete ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bo\u015fanan e\u015flerde velayetin kime b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 tamamen \u00e7ocu\u011fun menfaati g\u00f6zetilerek belirlenecektir.
\nNafaka nas\u0131l talep edilebilir?
\nE\u015flerin bo\u015fanmas\u0131 halinde velayetin anne ya da babaya b\u0131rak\u0131lmas\u0131 di\u011fer e\u015fin \u00e7ocu\u011fun giderlerine kat\u0131lmayaca\u011f\u0131, daha iyi bir e\u011fitim almas\u0131 ve daha iyi ko\u015fullarda ya\u015famas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba harcamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Velayet kendisine b\u0131rak\u0131lmayan ebeveynin de sorumluluklar\u0131 yine evlilik birli\u011fi i\u00e7erisinde nas\u0131l ise ayn\u0131 \u015fekilde devam edecektir. Fakat velayet kendisine b\u0131rak\u0131lmayan taraf\u0131n sorumluluktan ka\u00e7mas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in velayet kendisine b\u0131rak\u0131lan taraf, m\u00fc\u015fterek \u00e7ocuk i\u00e7in nafaka \u00f6denmesini talep edebilir. Taraflar m\u00fc\u015fterek \u00e7ocuk i\u00e7in nafakay\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda isteyebilecekleri gibi bo\u015fanma davas\u0131ndan sonra da ayr\u0131ca a\u00e7abilecekleri nafaka davas\u0131 ile de talep edebileceklerdir. M\u00fc\u015fterek \u00e7ocu\u011fun e\u011fitim dahil t\u00fcm giderleri i\u00e7in ba\u011flanacak olan bu nafakan\u0131n miktar\u0131 e\u015flerin maddi durumlar\u0131na ve \u00e7ocu\u011fun ihtiya\u00e7 ve menfaatlerine g\u00f6re belirlenecektir. Nafaka \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmeyen ebeveyn, \u015fikayet halinde 3 ay hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131labilecektir.
\nVelayet Hakk\u0131n\u0131n K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131lmas\u0131
\nVelayet kendisine b\u0131rak\u0131lan ebeveyn her zaman \u00e7ocu\u011funun menfaatlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve bu menfaatlere g\u00f6re davranmak zorundad\u0131r. Ebeveyn \u00e7ocu\u011fun gelece\u011fini ve e\u011fitim hayat\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrecek davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131nmal\u0131, \u00e7ocu\u011fun psikolojisini bozacak davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131nmal\u0131 ve velayet kendisine b\u0131rak\u0131lmayan e\u015f ile ili\u015fki kurmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Aksi halde velayet hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 g\u00fcndeme gelebilecektir. Velayet kendisine b\u0131rak\u0131lmam\u0131\u015f olan ebeveyn de\u011fi\u015fen durumlara g\u00f6re velayetin kendisine verilmesi i\u00e7in her zaman dava a\u00e7ma hakk\u0131na sahiptir. Velayet kendisine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olan e\u015fin yeniden evlenmesi, velayetin de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in sebep te\u015fkil etmemekte olup velayet kendisine b\u0131rak\u0131lan e\u015fin yeniden evlenmesi ile m\u00fc\u015fterek \u00e7ocu\u011fun ya\u015fay\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131n olumsuz olarak de\u011fi\u015fti\u011fini, menfaatlerinin zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden ebeveyn, velayetin de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in elbette ki velayet davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131na sahiptir.
\nT\u00fcrk Meden\u00ee Kanunu\u2019na g\u00f6re, evlilik birli\u011fi devam etti\u011fi s\u00fcrece ana ve baba vel\u00e2yeti birlikte kullan\u0131rlar (TMK md.336 f.1). Evlilik birli\u011finin bo\u015fanma ile son bulmas\u0131 halinde ise vel\u00e2yet tek ba\u015f\u0131na ana veya babadan birine ait olur (TMK md.336 f.3). Evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiden do\u011fan \u00e7ocu\u011fun vel\u00e2yeti de ana ve baba evli de\u011filse baba ile soyba\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131ma veya h\u00e2kim h\u00fckm\u00fcyle kurulmas\u0131na ra\u011fmen tek ba\u015f\u0131na anaya ait olur (TMK md.337 f.1). Evlilik birli\u011finin bo\u015fanma ile son bulmas\u0131 halinde ve evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkide tek ba\u015f\u0131na vel\u00e2yet modelinin benimsenmesi, \u00e7ocu\u011fun \u015fah\u0131s varl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan vel\u00e2yetin kapsam\u0131na giren \u00e7ocuk \u00fczerinde egemenlik hakk\u0131n\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 olan ve fiziksel mek\u00e2na odaklanan \u00e7ocu\u011fu al\u0131koyma hakk\u0131n\u0131n vel\u00e2yetin kendine \u00f6zg\u00fc, ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerinden biri olarak kabul edilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, \u00e7ocuk fiziksel olarak kime b\u0131rak\u0131ld\u0131ysa yani \u00e7ocu\u011fu kim al\u0131koyma hakk\u0131na sahip ise vel\u00e2yet ona aittir. Modern e\u011filim, \u00e7ocu\u011fu al\u0131koyma hakk\u0131 ile vel\u00e2yetin birbirinden ayr\u0131 olarak m\u00fcl\u00e2haza edilebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Bu husus yaln\u0131zca hukuk\u00e7ular taraf\u0131ndan de\u011fil geli\u015fim psikologlar\u0131 taraf\u0131ndan da ifade edilmektedir. Co\u011fraf\u00ee istikrara ve ikametg\u00e2h istikrar\u0131na vurgu yapan tek merkez modeli ana ve babas\u0131 birbirinden ayr\u0131 ya\u015fayan \u00e7ocuklar bak\u0131m\u0131ndan, \u00e7ocu\u011fun birlikte ikamet etmedi\u011fi ebeveyni ile olan ili\u015fkisini cidd\u00ee \u015fekilde bozdu\u011fu i\u00e7in terk edilmektedir. Kald\u0131 ki vel\u00e2yet, ana ve baba i\u00e7in de\u011fildir; \u00e7ocuk i\u00e7indir. \u0130\u00e7 hukukumuzun bir par\u00e7as\u0131 olan Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131na Dair S\u00f6zle\u015fme uyar\u0131nca, kamusal ya da \u00f6zel sosyal yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131, mahkemeler, idar\u00ee makamlar veya yasama organlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve \u00e7ocuklar\u0131 ilgilendiren b\u00fct\u00fcn faaliyetlerde, \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131 esas al\u0131n\u0131r. \u00c7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131, \u00e7ocu\u011fun uyum sa\u011flayabilece\u011fi ve geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi bir vel\u00e2yet ve\/veya ki\u015fisel ili\u015fki d\u00fczenlemesinde ihtiya\u00e7 duydu\u011fu etkenlerin bile\u015fimidir. Ayr\u0131ca \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131na ili\u015fkin herhangi bir sonucun \u00e7ocu\u011fun ya\u015f\u0131na \u00f6zel ilgili geli\u015fimsel ihtiya\u00e7lar\u0131 kapsamas\u0131 gerekir; bu nedenle, mahkeme karar\u0131na dayanak olan kriterler ne olursa olsun vel\u00e2yet de\u011fi\u015fen ihtiya\u00e7lar\u0131 yans\u0131tacak \u015fekilde ayarlanmal\u0131d\u0131r. \u00c7ocu\u011fun geli\u015fimsel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131na ve ana-baba tutumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fti\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bo\u015fanmada tek ba\u015f\u0131na vel\u00e2yet veya birlikte vel\u00e2yet modellerinden birine \u00fcst\u00fcnl\u00fck tan\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bu noktada TMK md.336 f.3 h\u00fckm\u00fc \u015fu \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilebilir: \u201cVel\u00e2yet, ana ve babadan birinin \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde sa\u011f kalana aittir. Bo\u015fanmada ise h\u00e2kim, \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131 do\u011frultusunda, vel\u00e2yetin ana ve baba taraf\u0131ndan birlikte veya ana ya da baba taraf\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131lmas\u0131na karar verebilir\u201d. Evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiden do\u011fan \u00e7ocu\u011fun vel\u00e2yetinin tek ba\u015f\u0131na anaya ait olmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleme her ne kadar evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiden do\u011fan \u00e7ocu\u011fa ilgisiz kalan duyars\u0131z ana ve baba modeline uysa bile, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 benimseyen ve vel\u00e2yet sorumlulu\u011funu payla\u015fmak isteyen duyarl\u0131 ana ve baba modeline uymaz. Baz\u0131 hallerde de ana ve baba fiilen birlikte ya\u015famalar\u0131na ra\u011fmen evlenmemeyi tercih etmi\u015f olabilirler ancak bu durum onlar\u0131n ortak \u00e7ocuklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan vel\u00e2yeti birlikte kullanmalar\u0131na engel te\u015fkil etmemelidir. O halde evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiden do\u011fan \u00e7ocu\u011fun vel\u00e2yetinin ana ve baba taraf\u0131ndan birlikte kullan\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu noktada TMK md.337 f.1 h\u00fckm\u00fc ise \u015fu \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilebilir: \u201cAna ve baba evli de\u011filse vel\u00e2yet anaya aittir. Ancak evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiden do\u011fan \u00e7ocu\u011fun baba ile soyba\u011f\u0131n\u0131n kurulmu\u015f olmas\u0131 durumunda, ana veya babadan birinin talep etmesi halinde, \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131 do\u011frultusunda, h\u00e2kim vel\u00e2yetin ana ve baba taraf\u0131ndan birlikte kullan\u0131lmas\u0131na karar verebilir\u201d. Vel\u00e2yet modelinin tercihinde dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131 ilkesinin ise hukuk\u00e7ular taraf\u0131ndan de\u011fil, vel\u00e2yet olgusuna ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f \u00f6rne\u011fin sosyal hizmet uzmanlar\u0131, pedagoglar veya geli\u015fim psikologlar\u0131 gibi uzman ki\u015filer taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131n\u0131n belirlenmesinde bir hukuk\u00e7u tek ba\u015f\u0131na yeterli olamaz. Kald\u0131 ki \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda h\u00e2kimin incelenmemi\u015f\/bilinmeyen psi\u015fesi de bir problem olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. \u015e\u00f6yle ki \u00e7ocuk geli\u015fimi ve ebeveyn-\u00e7ocuk ili\u015fkileri hakk\u0131nda bilgisiz olunmas\u0131 halinde, ki\u015fisel tecr\u00fcbe ve inan\u00e7, \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek (\u00fcst\u00fcn) yarar\u0131n\u0131n belirlenmesinde bask\u0131n hale gelir. H\u00e2kimin psi\u015fesi bu s\u00fcreci etkileyebilir ve belirli bir davaya ili\u015fkin \u00f6zel ko\u015fullar ile bilimsel bulgular\u0131 kolayl\u0131kla etkisiz k\u0131labilir. O halde, TMK md.182 f.1 h\u00fckm\u00fc de yeniden ele al\u0131nmal\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ba\u015fvurulmas\u0131 zorunlu hale getirilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Vel\u00e2yet; k\u00fc\u00e7\u00fcklerin ve istisna\u00ee olarak k\u0131s\u0131tl\u0131 ergin \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131, korunmas\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden yeti\u015ftirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla, ana baban\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n ki\u015filiklerinin ve mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131yla, onlar\u0131n temsili konusunda sahip olduklar\u0131 hak, yetki ve \u00f6devler olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Vel\u00e2yet \u00e7ocu\u011fun \u015fah\u0131s varl\u0131\u011f\u0131na, malvarl\u0131\u011f\u0131na ve temsiline ili\u015fkin hak, yetki ve…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":912,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[25],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tarikburakevin.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}